Nhiều nhà đầu tư lầm tưởng rằng để giảm thiểu rủi ro, họ phải mua cổ phiếu khi giá đang giảm sâu ("bắt đáy"). Tuy nhiên, theo Mark Minervini, đây là một sai lầm chết người. Trong hệ thống SEPA® (Specific Entry Point Analysis), rủi ro không được quyết định bởi việc bạn mua rẻ thế nào, mà bởi việc bạn mua ở đâu để xác suất giá giảm ngược lại là thấp nhất.
Mark Minervini gọi đây là việc tìm kiếm "Điểm kháng cự yếu nhất" (Point of Least Resistance). Tại điểm này, nguồn cung đã cạn kiệt, và chỉ cần một lực cầu nhỏ cũng đủ để đẩy giá tăng vọt.
1. Mẫu Hình VCP (Volatility Contraction Pattern) – Nền Tảng Của Mọi Điểm Mua
Trước khi nói về điểm mua (Pivot Point), chúng ta phải hiểu về cấu trúc của nền giá. Mẫu hình VCP là "chữ ký" của Mark Minervini, được dùng để xác định quá trình tích lũy và loại bỏ các nhà đầu tư yếu ớt.
Cơ chế hoạt động của VCP
VCP thể hiện sự thắt chặt dần của biến động giá từ trái sang phải.
- Sự biến động giảm dần: Ví dụ, đợt sụt giảm đầu tiên là 25%, đợt thứ hai là 15%, đợt thứ ba là 8%, và đợt cuối cùng chỉ còn 3%.
- Sự thắt chặt nguồn cung: Mỗi lần giá hồi phục và sụt giảm trở lại với biên độ hẹp hơn, điều đó có nghĩa là những người muốn bán đã bán hết. Khi không còn ai muốn bán ở mức giá đó nữa, cổ phiếu đã sẵn sàng để tăng.
Nguyên tắc cốt lõi: Càng về phía bên phải của nền giá, biến động giá phải càng chặt chẽ (tight) và khối lượng giao dịch phải càng cạn kiệt. Đây chính là lúc rủi ro của bạn được đưa về mức thấp nhất.
2. Điểm Pivot (Pivot Point): Điểm Kích Hoạt Hành Động
Điểm Pivot không phải là đỉnh cũ của cổ phiếu. Trong phương pháp Minervini, Pivot là "điểm phá vỡ của một vùng tích lũy chặt chẽ" bên trong nền giá.
Đặc điểm của một Điểm Pivot tối ưu:
- Nằm ở phía bên phải của nền giá: Tuyệt đối không mua khi cổ phiếu đang nằm ở đáy nền giá.
- Sự thắt chặt về giá: Giá cổ phiếu dao động cực hẹp trong vài phiên (thường là từ 1 đến 5 phiên) trước khi bùng nổ. Mark gọi đây là vùng "nghỉ ngơi" cuối cùng.
- Khối lượng cạn kiệt (VDU – Volume Dry Up): Khối lượng giao dịch tại vùng Pivot phải thấp hơn đáng kể so với trung bình 20 phiên. Điều này cho thấy nguồn cung "trôi nổi" trên thị trường đã biến mất.
3. Kỹ Thuật "The Cheat" – Điểm Mua Sớm Với Rủi Ro Thấp
"The Cheat" là một kỹ thuật nâng cao của Minervini cho phép nhà đầu tư tham gia vào cổ phiếu sớm hơn một chút so với điểm phá vỡ hoàn thiện của mẫu hình (ví dụ như Chiếc cốc tay cầm).
- Vị trí: Nó xuất hiện ở khoảng giữa của nền giá, khi cổ phiếu đang hình thành một vùng thắt chặt nhỏ sau một đợt hồi phục từ đáy.
- Lợi ích: Điểm mua này thường cho phép bạn đặt mức dừng lỗ cực hẹp (chỉ khoảng 2-3%) vì nó nằm ngay sát vùng hỗ trợ vừa mới hình thành. Nếu "The Cheat" thành công, bạn sẽ có lợi thế về vị thế khi cổ phiếu tiến đến điểm Pivot chính thức.
4. Khối Lượng: "Nhiên Liệu" Xác Nhận Điểm Mua
Tại điểm Pivot, chúng ta cần một sự xác nhận từ dòng tiền thông minh.
- Yêu cầu: Khối lượng tại phiên bùng nổ (Breakout) phải tăng ít nhất 50% so với trung bình 20 phiên, lý tưởng nhất là tăng 100% hoặc hơn.
- Ý nghĩa: Sự gia tăng khối lượng cho thấy các tổ chức tài chính đang tham gia đẩy giá.
Cảnh báo từ Minervini: Nếu giá tăng mạnh nhưng khối lượng thấp, đó thường là một "cú lừa" (Fakeout). Ngược lại, nếu khối lượng tăng vọt nhưng giá không thể bứt phá, đó là dấu hiệu của sự phân phối sớm.
5. Thiết Lập Mức Dừng Lỗ Ngay Tại Điểm Mua
Bí quyết để tối thiểu hóa rủi ro "ngay từ đầu" của Minervini là: Luôn đặt điểm dừng lỗ dựa trên cấu trúc đồ thị, không phải dựa trên cảm xúc.
Khi bạn mua tại điểm Pivot chặt chẽ:
- Điểm dừng lỗ tự nhiên: Thường nằm ngay dưới đáy thấp nhất của vùng thắt chặt vừa mới hình thành (thường chỉ cách điểm mua 3-5%).
- Lợi thế toán học: Vì rủi ro của bạn rất thấp (ví dụ 4%), bạn chỉ cần cổ phiếu tăng 8-12% là đã đạt được tỷ lệ Lợi nhuận/Rủi ro lý tưởng (2:1 hoặc 3:1).
6. Checklist 5 Bước Trước Khi Nhấn Lệnh Mua
Để đảm bảo bạn đang mua đúng theo tiêu chuẩn của một "Phù thủy chứng khoán", hãy kiểm tra 5 yếu tố sau:
| Tiêu chí | Mô tả chi tiết |
|---|---|
| 1. Xu hướng (Trend) | Cổ phiếu phải nằm trong Giai đoạn 2 (Tăng giá) và thỏa mãn Trend Template. |
| 2. Nền giá (Base) | Có ít nhất 2-4 đợt thu hẹp biến động (VCP). |
| 3. Độ chặt (Tightness) | Giá đóng cửa của các phiên gần nhất phải nằm sát nhau trong một biên độ hẹp. |
| 4. Khối lượng (Volume) | Khối lượng cạn kiệt trước phiên bùng nổ và tăng vọt tại phiên bùng nổ. |
| 5. Điểm dừng lỗ (Stop loss) | Đã xác định được mức dừng lỗ cụ thể và tỷ lệ rủi ro không quá 1.25% tổng tài sản. |
Kết Luận
Xác định điểm mua tối ưu không phải là dự đoán tương lai, mà là việc nhận diện thời điểm mà xác suất thành công nghiêng hẳn về phía bạn. Bằng cách kiên nhẫn chờ đợi mẫu hình VCP hoàn thiện và chỉ mua tại các điểm Pivot chặt chẽ với khối lượng cạn kiệt, bạn đã tự động loại bỏ phần lớn rủi ro thị trường.
Như Mark Minervini thường nói: "Tôi không quan tâm đến việc mua ở đáy. Tôi quan tâm đến việc mua khi cổ phiếu sắp sửa tăng giá mạnh nhất trong thời gian ngắn nhất."