Giải Mã Cổ Phiếu Qua Những Sắc Thái Của Giá Và Khối Lượng

Mark Minervini phân tích các sắc thái chuyên sâu của hành động giá và khối lượng: Phân biệt “Shakeout” và bán tháo, nhận diện hiện tượng “Churning”, mô hình “Squat” và nghệ thuật đọc sự thắt chặt (Tightness) trong nền giá.

Đừng Chỉ Nhìn, Hãy Quan Sát

Trong cuốn “Think & Trade Like a Champion”, tôi đã viết rằng biểu đồ giống như kết quả điện tâm đồ (ECG) của thị trường. Một bác sĩ giỏi có thể nhìn vào những đường nét nhỏ nhặt trên ECG để chẩn đoán sức khỏe tim mạch. Tương tự, một nhà giao dịch theo đà tăng trưởng (Momentum Trader) phải nhìn thấy những thay đổi nhỏ trong hành vi của giá và khối lượng để biết khi nào “Dòng tiền thông minh” đang hành động.

Chúng ta không tìm kiếm sự hoàn hảo; chúng ta tìm kiếm sự bất thường mang tính xây dựng (Constructive Anomalies).

Sắc Thái Của Sự Thắt Chặt (Tightness) vs. Sự Lỏng Lẻo (Looseness)

Đây là sắc thái đầu tiên và quan trọng nhất. Tôi thà mua một cổ phiếu có nền giá ngắn nhưng thắt chặt còn hơn là một cổ phiếu có nền giá dài nhưng lỏng lẻo.

Sự Thắt Chặt (Tightness)

• Định nghĩa: Là khi giá đóng cửa của các tuần (hoặc ngày) liên tiếp chênh lệch nhau rất ít. Ví dụ: Tuần 1 đóng cửa giá 50, tuần 2 giá 49.8, tuần 3 giá 50.1.
• Sắc thái Minervini: Sự thắt chặt (đặc biệt là “3-Weeks Tight” hoặc “4-Weeks Tight”) cho thấy sự đồng thuận về giá trị. Phe bán đã ngừng bán, và phe mua đang đỡ giá một cách âm thầm. Đây là dấu hiệu mạnh mẽ nhất trước khi cổ phiếu bứt phá.
• Quy tắc: Nếu bạn thấy giá biến động biên độ hẹp đi kèm khối lượng cực thấp (như mặt hồ phẳng lặng), hãy chuẩn bị súng đạn.

Sự Lỏng Lẻo (Looseness)

• Định nghĩa: Giá biến động mạnh (whippy), nến có râu trên và râu dưới dài, giá đóng cửa thất thường.
• Cảnh báo: Sự lỏng lẻo cho thấy cảm xúc thị trường đang hỗn loạn và thiếu sự kiểm soát của tổ chức. Nền giá lỏng lẻo thường thất bại vì lượng cung treo lơ lửng trên đầu quá nhiều.

Giải Mã Khối Lượng: “Wedging” và “Churning”

Khối lượng không chỉ là số lượng cổ phiếu giao dịch, nó là “nhiên liệu”. Nhưng đôi khi nhiên liệu bị rò rỉ.

Hiện Tượng “Wedging” (Nêm Giá) – Cần Cảnh Giác

Thông thường, chúng ta muốn thấy giá tăng đi kèm khối lượng tăng. Tuy nhiên, có một sắc thái nguy hiểm gọi là Wedging.

• Dấu hiệu: Giá nhích lên từ từ, tạo các đỉnh mới, nhưng khối lượng lại giảm dần qua từng phiên.
• Ý nghĩa: Cầu đang yếu dần. Cổ phiếu đang tăng lên nhờ “quán tính” chứ không phải lực mua mới. Đây thường là điềm báo của một đợt đảo chiều sắp tới.

Hiện Tượng “Churning” (Khuấy Đảo) – Dấu Hiệu Phân Phối Ẩn

Đôi khi bạn thấy khối lượng tăng vọt, bạn nghĩ đó là tốt? Chưa chắc.

• Dấu hiệu: Khối lượng rất lớn (Heavy Volume), nhưng giá không tiến triển (đóng cửa gần mức mở cửa, hoặc biên độ giá trong ngày rất hẹp).
• Ý nghĩa: Tổ chức đang bán ra (phân phối) ngay vào tay đám đông đang hưng phấn mua vào. Lực cung quá mạnh đến nỗi dù lực cầu lớn cũng không đẩy giá lên được. Hãy coi chừng!

Phân Biệt “Shakeout” (Rũ Bỏ) và Bán Tháo Thực Sự

Nỗi sợ lớn nhất của trader là bị “rũ bỏ” ngay trước khi cổ phiếu tăng giá. Làm sao để phân biệt?

Cú Rũ Bỏ (Shakeout / Undercut & Rally)

• Hành động: Giá giảm mạnh xuyên thủng một ngưỡng hỗ trợ hoặc đáy cũ (Undercut).
• Sắc thái: Ngay sau khi xuyên thủng, giá phục hồi nhanh chóng và đóng cửa ở nửa trên của thanh nến, hoặc đóng cửa xanh ngay trong phiên đó hoặc phiên hôm sau. Khối lượng tại đáy thường thấp (cạn cung) hoặc cao đột biến (hấp thụ hoảng loạn) rồi giá bật lên ngay.
• Hành động của Minervini: Nếu tôi bị dính Stop loss nhưng cổ phiếu ngay lập tức quay đầu và thiết lập lại điểm mua (Reset), tôi sẽ không ngần ngại mua lại. Đó thường là tín hiệu mạnh nhất.

Bán Tháo (Selling Pressure)

• Hành động: Giá xuyên thủng hỗ trợ với khối lượng lớn.
• Sắc thái: Giá không phục hồi. Nó đóng cửa ở mức thấp nhất ngày và tiếp tục yếu trong các phiên sau. Những đợt hồi phục (pullback) sau đó diễn ra với khối lượng thấp (thiếu cầu).

“The Squat” (Cổ Phiếu Ngồi Xổm) – Bạn Hay Thù?

Đây là một thuật ngữ tôi dùng để mô tả một trạng thái đặc biệt tại điểm phá vỡ (Breakout).

• Hiện tượng: Cổ phiếu bứt phá qua điểm Pivot với khối lượng lớn (tốt), nhưng sau đó bị bán ngược trở lại và đóng cửa ở nửa dưới của thanh giá, đôi khi chỉ tăng nhẹ so với tham chiếu. Trông nó như đang “ngồi xổm” vì sức nặng.
• Sắc thái:
• Nó không hẳn là xấu (Reversal), nhưng là một cảnh báo vàng. Nó cho thấy lượng cung vẫn còn nhiều.
• Quy tắc xử lý: Tôi sẽ không bán ngay lập tức trừ khi nó chạm mức cắt lỗ. Tuy nhiên, tôi yêu cầu cổ phiếu phải chứng minh sức mạnh ngay trong 1-2 ngày tới. Nếu nó phá vỡ đáy của ngày “Squat”, tôi sẽ thoát hàng. Nếu nó bật tăng vượt qua đỉnh của ngày “Squat”, đó là điểm mua bổ sung tuyệt vời.

Hành Động Sau Breakout: “Bóng Tennis” vs. “Quả Trứng Gà”

Điều quan trọng không chỉ là ngày mua (Breakout), mà là hành động giá trong vài ngày sau đó.

• Hành vi “Bóng Tennis”: Sau khi giảm giá hoặc điều chỉnh nhẹ (pullback) về điểm phá vỡ, giá bật tăng trở lại ngay lập tức. Đây là dấu hiệu của lực cầu mạnh, tổ chức đang bảo vệ vị thế của họ.
• Hành vi “Quả Trứng Gà”: Giá giảm xuống và nằm bẹp dí ở đó. Mỗi lần cố gắng ngóc đầu lên đều bị bán xuống.
• Quy tắc vi phạm 20 ngày: Nếu tôi mua một cổ phiếu tại điểm Pivot, và sau 2-3 tuần (hoặc thậm chí sớm hơn), giá quay trở lại dưới mức giá mua và nằm im ở đó, tôi sẽ bán. Tôi không muốn giữ một cổ phiếu “chết lâm sàng”. “Thời gian” cũng là một dạng rủi ro.

Bảng So Sánh Các Sắc Thái (Nuance Checklist)

Để giúp bạn dễ hình dung, hãy sử dụng bảng kiểm tra nhanh này:

Kết Luận: Nghệ Thuật Của Sự Chi Tiết

Đầu tư theo phương pháp Mark Minervini không phải là việc mua bừa bãi khi thấy nến xanh. Đó là nghệ thuật của việc quan sát các chi tiết nhỏ để xác định xác suất thành công.

Khi bạn nhìn thấy sự thắt chặt về giá đi kèm với sự cạn kiệt về khối lượng, và sau đó là một sự bùng nổ dứt khoát—đó là lúc các ngôi sao thẳng hàng. Ngược lại, những dấu hiệu như Churning hay Squat thất bại là cách thị trường thì thầm vào tai bạn: “Có gì đó không ổn, hãy cẩn thận”.

Hãy rèn luyện đôi mắt của bạn để nhìn thấy những gì người khác bỏ qua.