Trong đầu tư tăng trưởng, khoảnh khắc sau khi lệnh mua được khớp là lúc cảm xúc của nhà đầu tư dễ bị dao động nhất. Tuy nhiên, với một nhà giao dịch theo trường phái Minervini, đây là lúc chúng ta cần sự tỉnh táo tuyệt đối để quan sát các tín hiệu kỹ thuật.
Mark Minervini từng nói: "Tôi không quan tâm đến việc mình đúng hay sai; tôi chỉ quan tâm đến việc liệu thị trường có xác nhận giả thuyết của tôi hay không." Một cổ phiếu đúng kỳ vọng sẽ thể hiện sức mạnh ngay lập tức. Ngược lại, một sai lầm sẽ bộc lộ những dấu hiệu yếu ớt mà nếu không nhận diện sớm, bạn sẽ phải trả giá bằng vốn liếng và quan trọng hơn là chi phí cơ hội.
1. Kỳ vọng chuẩn mực: "Quả bóng Tennis" vs. "Quả trứng"
Để biết cổ phiếu có đi đúng hướng hay không, bạn cần hiểu về khái niệm Phản ứng tự nhiên (Natural Reaction).
Hành vi của "Quả bóng Tennis" (Cổ phiếu đúng)
Một cổ phiếu mạnh khi chạm vào điểm Pivot (điểm nổ) sẽ bật lên mạnh mẽ như một quả bóng tennis tung xuống sàn nhà.
- Sự bứt phá ngay lập tức: Trong vòng 1-3 phiên sau khi mua, cổ phiếu nên tăng giá với khối lượng lớn.
- Điều chỉnh lành mạnh: Nếu có nhịp kéo ngược (pullback), nó phải diễn ra với khối lượng thấp và không được vi phạm điểm Pivot quá sâu.
Hành vi của "Quả trứng" (Cổ phiếu sai)
Ngược lại, nếu cổ phiếu rơi xuống sàn và nằm bẹp dí hoặc vỡ tan như một quả trứng, đó là dấu hiệu của sự suy yếu.
- Sụt giảm ngay sau khi breakout: Cổ phiếu tăng lên nhưng nhanh chóng quay đầu giảm quá 2-3% dưới điểm Pivot với khối lượng lớn.
2. Các dấu hiệu xác nhận bạn đã "Mua Đúng"
Nếu cổ phiếu của bạn xuất hiện các đặc điểm sau đây, hãy kiên nhẫn nắm giữ và để lợi nhuận chạy (Let your profits run):
A. Sức mạnh giá tương đối (RS) bùng nổ
Cổ phiếu không chỉ tăng, mà nó còn tăng mạnh hơn chỉ số thị trường chung (VN-Index hoặc S&P 500). Khi thị trường điều chỉnh nhẹ, cổ phiếu của bạn đi ngang hoặc chỉ giảm rất ít. Đây là đặc điểm của một Cổ phiếu dẫn dắt (Market Leader).
B. Quy tắc "Đóng cửa ở mức cao nhất ngày"
Sau khi bứt phá từ nền giá VCP (Volatility Contraction Pattern), nếu cổ phiếu liên tục đóng cửa ở 25% phía trên của khung giá ngày, đó là dấu hiệu cho thấy lực cầu của các tổ chức đang hấp thụ mọi lực cung bán ra.
C. Nâng đáy liên tục
Trên đồ thị ngắn hạn (ví dụ đồ thị giờ hoặc ngày), cổ phiếu tạo ra các đáy sau cao hơn đáy trước (Higher Lows). Điều này cho thấy xu hướng tăng đang được củng cố bền vững.
3. Những "Lá cờ đỏ" (Red Flags) báo hiệu bạn đã "Mua Sai"
Đừng bao giờ tranh cãi với bảng điện. Nếu các dấu hiệu sau xuất hiện, bạn cần chuẩn bị kịch bản thoát hàng:
A. Hiện tượng "Squat" (Cổ phiếu bị nén lại/Thất bại tạm thời)
Đây là khi cổ phiếu bứt phá khỏi điểm Pivot nhưng đóng cửa ở mức thấp nhất ngày, thường tạo ra một cây nến có râu trên dài.
- Cách xử lý: Nếu khối lượng thấp, có thể là một đợt "rũ bỏ" (shakeout). Nhưng nếu khối lượng cực lớn, đó là dấu hiệu của sự phân phối.
B. Vi phạm đường EMA 20 ngày quá nhanh
Trong một xu hướng tăng mạnh theo phong cách Minervini, cổ phiếu thường được hỗ trợ tốt bởi đường trung bình động ngắn hạn (EMA 10 hoặc 20). Nếu cổ phiếu nhanh chóng xuyên thủng đường này với áp lực bán lớn, xung lực (momentum) đã biến mất.
C. Quy tắc 3 ngày và 3 tuần
- 3 ngày: Nếu sau 3 phiên kể từ điểm mua mà cổ phiếu vẫn lẹt đẹt quanh mức giá mua hoặc giảm điểm, khả năng cao đây không phải là một siêu cổ phiếu.
- 3 tuần: Mark Minervini thường mong đợi một khoản lợi nhuận đệm (profit cushion) đáng kể sau 3 tuần. Nếu sau 3 tuần bạn vẫn đang ở mức hòa vốn hoặc lỗ nhẹ, đó là "tiền chết" (dead money).
4. Quản trị rủi ro: Giới hạn cuối cùng
Dù bạn tin vào cổ phiếu đến đâu, Stop-loss (Dừng lỗ) là quy tắc tối thượng. Theo Minervini, bạn không bao giờ được phép để một khoản lỗ vượt quá 7-8%, và mức lỗ trung bình nên được giữ ở mức 3-4%.
Khi nào nên bán ngay lập tức?
- Giá chạm mức dừng lỗ: Không ngoại lệ, không hy vọng.
- Đảo chiều khối lượng lớn (High Volume Reversal): Cổ phiếu tăng mạnh đầu phiên nhưng cuối phiên giảm sàn hoặc giảm mạnh với khối lượng cao kỷ lục. Đây là dấu hiệu của các tổ chức đang thoát hàng.
"Thà bán quá sớm còn hơn quá muộn. Bạn luôn có thể mua lại nếu cổ phiếu thiết lập một nền giá mới, nhưng bạn không thể lấy lại số vốn đã mất trắng." – Mark Minervini
5. Bảng so sánh nhanh: Đúng hay Sai?
| Đặc điểm | Cổ phiếu Đúng (Siêu cổ phiếu) | Cổ phiếu Sai (Sai lầm) |
|---|---|---|
| Giá sau Breakout | Tăng dứt khoát, đóng cửa cao. | Quay đầu giảm, đóng cửa thấp (Squat). |
| Khối lượng | Tăng mạnh khi giá tăng. | Tăng mạnh khi giá giảm (Phân phối). |
| Phản ứng với Pivot | Giữ vững trên điểm Pivot. | Rơi sâu xuống dưới điểm Pivot. |
| Thời gian | Sinh lời ngay lập tức (trong 1-3 ngày). | Đi ngang hoặc lỗ nhẹ kéo dài (Dead money). |
Kết luận: Kỷ luật tạo nên sự khác biệt
Biết cách nhận diện cổ phiếu sau khi mua là kỹ năng phân biệt giữa một nhà đầu tư nghiệp dư và một phù thủy chứng khoán. Đừng yêu cổ phiếu của bạn. Hãy yêu quy trình của bạn.
Nếu cổ phiếu hành động như một "quả bóng tennis", hãy để nó mang lại cho bạn sự giàu có. Nếu nó hành động như một "quả trứng", hãy quét dọn nó ra khỏi danh mục ngay lập tức trước khi nó gây ra mùi hôi thối cho tài khoản của bạn.
Lời khuyên thực tế: Hãy ghi chép lại nhật ký giao dịch cho mọi lệnh mua. Ghi rõ cảm xúc và các tín hiệu bạn thấy sau T+1, T+3, T+5. Sự tự phản hồi này sẽ giúp bạn nhạy bén hơn trong việc đọc vị thị trường.